Terwijl er zich donkere wolken samenpakken boven woonzorgcentrum (wzc) De Linde en het stadsbestuur van Ronse (CD&V, N-VA en Vooruit) vooral uitblinkt in niets doen, schetsen we met Groen een aantal mogelijke scenario’s voor de zorgdiensten.    De uitdagingen zijn alvast enorm: vijf jaar na de volledige privatisering is er nog steeds geen nieuw wzc, staat De Linde op de zwarte lijst van de zorginspectie en kijkt men aan tegen een schuldenberg van ettelijke miljoenen – eind 2024 bedroeg de schuld al €3,1 miljoen –.  Alsof dat nog niet volstaat, wacht er ook nog de rechtszaak van een voormalige aannemer.  Wij laten ons licht schijnen op één van de belangrijkste politieke dossiers in Ronse. 

Scenario 1: Sint-Vincentius komt de afspraken na 

Om de precieze afspraken te checken doken we in het bijzonder bestek (2017) en de samenwerkingsovereenkomst (2018) 1 , die de basis vormen van de huidige werking van de zorgdiensten. We geven eerst een overzicht van de verschillende deelopdrachten die bij de privatisering op papier werden gezet. Vervolgens focussen we op de bouwplannen binnen de deelopdrachten, gaan we verder in op enkele andere cruciale afspraken en trekken we al enkele conclusies

Overzicht van de verschillende deelopdrachten  

Voor De Linde en de thuiszorgdiensten werden er aparte vzw’s opgericht, waar de stad en het OCMW tot vandaag deel van uitmaken. Alle andere diensten werden volledig overgedragen aan de vzw wzc Sint-Vincentius uit Aaigem. Enkel de buitenschoolse opvang (IBO) werd nadien geruisloos uit de opdracht gehaald en maakt nog altijd deel uit van het OCMW.  

Bouwplannen binnen de deelopdrachten

Starten doen we met de financiering van de nieuwbouw en de exploitatie van het nieuw woonzorgcentrum, die uiteraard de grootste financiële impact hebben. Dit staat er in de afspraken: 

• “De opdrachtnemer [Sint-Vincentius] zal integraal verantwoordelijk zijn voor de financiële haalbaarheid van de uitbating.” 2 

• “De opdrachtnemer staat in voor de uitvoering van deze Opdracht. [...] Alle kosten die de opdrachtnemer moet maken om tot de realisatie en uitvoering van de Opdracht over te gaan zijn voor zijn eigen rekening.” 3 

• “De opdrachtnemer is als enige partij financieel verantwoordelijk voor de investeringsbehoefte en de exploitatie van het nieuwe wzc De Linde. [...] De realisatie van het nieuw wzc is een integrale verantwoordelijkheid van de opdrachtnemer. Deze investering zal worden gedragen door de cvba Scudamore, zijnde de werkvennootschap van vzw wzc Sint-Vincentius.” 4 

Verder werden er ook afspraken gemaakt over de renovatie van de seniorenflats Hoge Winde: 

“De opdrachtnemer beoogt de bestaande flats te vernieuwen naar de actuele comfortnormen opdat zoveel mogelijk flats zouden kunnen voldoen aan de voorwaarden om te kunnen erkend worden als een assistentiewoning. Het betreft een renovatie van 50 flats. Deze flats zijn bewoond. De verbeteringswerken zullen vrij kort na de toewijzing starten.” 5 

Daarnaast zou er ook een nieuw kinderdagverblijf komen: 

“De opdrachtnemer dient zelf een geschikte locatie voor te stellen op de zorgsite van het OCMW. [...] De Architect en Hoofdaannemer [...] verbinden zich reeds formeel tot een bepaald nieuwbouwconcept en indicatieve bouwprijs. [...] Het ontwerp en de bouw van het nieuwe Kinderdagverblijf maken aldus mede deel uit van deze Deelopdracht.” 6 

Tot slot zou ook vzw De Bolster, de voorziening voor mensen met een niet aangeboren hersenletsel, een nieuwe infrastructuur krijgen: 

“De opdrachtnemer voorziet daarbij in zijn masterplan ondermeer in een nieuwbouw voor het NAH “Ter Wilgen” van vzw De Bolster. [...] Kenmerkend daarbij is dat de Opdrachtnemer de integrale verantwoordelijkheid draagt voor de financiering en exploitatie van deze nieuwe voorzieningen.” 7 

Enkele andere cruciale afspraken

Een groep statutair aangestelde werknemers van wzc De Linde kon niet worden overgedragen aan de nieuwe vzw. Zij zijn tot vandaag werknemer van het OCMW Ronse of OVERO – de structuur die werd opgericht na het stopzetten van het burgerlijk ziekenhuis in Ronse – en worden ter beschikking gesteld aan vzw De Linde.  

“De nieuw op te richten vzw De Linde zal de integrale loonlast van het ter beschikking gestelde personeel en het personeel waarop beroep wordt gedaan (patronale bijdragen inbegrepen) maandelijks betalen aan de statutaire werkgever.” 8  

De hoeksteen van de hele privatisering van het wzc is echter de ligdagprijs. Dit zijn de dagelijkse kosten die worden doorgerekend aan de bewoners. 

“Op basis van dit rekenmodel engageert de Opdrachtnemer zich ertoe tijdens de exploitatie van het nieuw woonzorgcentrum een dagprijs (basisprijs op datum van gunning) te zullen hanteren van €53,6 voor een éénpersoonskamer en €48,6 voor een tweepersoonskamer. [...] Behoudens een indexatie zullen voorgaande dagprijzen niet stijgen in de komende 25 jaar.” 9 

Voor we overgaan tot enkele conclusies, geven we tot slot nog deze interessante afspraak mee: 

“De opdrachtnemer is ertoe gehouden om bij de opmaak van de contracten die worden afgesloten in functie van het ontwerp en de bouw van het wzc (Deelopdracht 1) en het kinderdagverblijf (Deelopdracht 7) De algemene uitvoeringsregels (AUR) van de overheidsopdrachtenreglementering (cfr. KB Uitvoering) te respecteren.” 10 

Conclusies

U raadt het al. Sint-Vincentius en vzw De Linde hebben zich niet bepaald aan de afspraken gehouden. Een kleine bloemlezing: 

• In realiteit draagt niet Sint-Vincentius de kosten voor de nieuwbouw, maar wel degelijk vzw De Linde en de bewoners van het wzc. 

• Na vijf jaar mag het duidelijk zijn dat Sint-Vincentius, noch vzw De Linde, beschikt over voldoende middelen om een nieuwbouw te zetten. De cvba Scudamore, die zogezegd de investeringen op zich zou nemen, bestaat bovendien al sinds 2023 niet meer. 

• Er is nog geen enkele stap genomen om de flats van de Hoge Winde te renoveren. De Hoge Winde telt geen enkele erkende assistentiewoning. 

• Er is – ondertussen acht jaar na de volledige privatisering – nog geen spoor van een nieuw kinderdagverblijf. Het Sprookjesbos zit nog steeds in ‘tijdelijke’ containers. 

• Er is nog geen spoor van nieuwe gebouwen voor De Bolster 

• In plaats van de loonlasten voor het statutair personeel maandelijks terug te betalen, lopen de betalingen van vzw De Linde aan de stad Ronse bijna een jaar achterop! Terwijl er maandelijks ongeveer €130.000 moet terugbetaald worden, bedraagt de totale betalingsachterstand ondertussen al €1,7 miljoen. De onderlinge overeenkomst tussen het college van burgemeester en schepenen en de vzw (waarbij De Linde een aantal maanden extra de tijd krijgt) werd, ondanks de zware financiële impact op de stadsfinanciën, nooit voorgelegd op de gemeenteraad en is bijgevolg onwettig. 

• De zogezegd ‘gebetonneerde’ ligdagprijzen, exclusief indexeringen, rond de €50 zijn pure fictie. Al in 2018 berekende Werken Glorieux dat een ligdagprijs van €60 het absolute minimum is om financieel rendabel te zijn en sindsdien zijn de bouwkosten nog zeer sterk gestegen. Als er een nieuwbouw komt, is de vraag dus niet of de ligdagprijs zal aangepast worden, maar hoe en wanneer. Maar omdat Sint-Vincentius net de gunning binnenhaalde op basis van deze onrealistische ligdagprijs, is het goed mogelijk dat elke wijziging opnieuw aanleiding zal geven tot juridische procedures. 

• Begin 2024 ging vzw De Linde plots op zoek naar een nieuwe aannemer en besloot de vzw om eenzijdig een nieuwe overheidsopdracht uit te schrijven. De NV Verstraete, die samen met PM Architecten en vzw Sint-Vincentius in 2017 de gunning binnenhaalde, trok naar de rechtbank. Eén van de argumenten van de NV Verstraete zijn inbreuken op de wet op overheidsopdrachten. Een veroordeling tot een zware schadevergoeding of stopzetting van de al uitgevoerde werken behoren tot de mogelijkheden. De rechtszaak herneemt in oktober. 

We zouden het lijstje nog kunnen uitbreiden met voorbeelden over niet uitgevoerde communicatieverplichtingen, overlegorganen die nooit het licht zagen, niet uitgevoerde beloftes over een duurzaam personeelsbeleid, een onbestaande integratie van de geprivatiseerde zorgdiensten, inbreuken op het zorgdecreet en een mogelijks verlies van de erkenning, etc... 

Het mag duidelijk zijn. De privatisering van de zorgdiensten is over de hele lijn een fiasco. Enkel wanneer Sint-Vincentius plots vier tot vijf miljoen euro injecteert en tegemoetkomt aan de gemaakte afspraken, kan vzw De Linde overleven en blijft de samenwerkingsovereenkomst met Sint-Vincentius overeind.  

Maar, laten we eerlijk zijn. Dit scenario is niet enkel onrealistisch, het is ook onwerkbaar en ongewenst. Sint-Vincentius heeft zich de laatste jaren immers getoond als een zeer onbetrouwbare partner. Een normaal stadsbestuur had Sint-Vincentius en vzw De Linde al lang de wacht aangezegd. In plaats daarvan laat het stadsbestuur zich net intimideren door Sint-Vincentius. Van je private ‘partner’ moet je het hebben zeker?  

Scenario 2: de stad neemt de zorgdiensten terug in eigen handen 

Er bestaan geen ideale oplossingen meer om De Linde en andere zorgdiensten te redden. Daarvoor is het te laat en werd er al 14 jaar verspild. Maar een beëindiging van de samenwerkingsovereenkomst – en dus een herroeping van alle privatiseringen – is wellicht de meest logische en minst schadelijke oplossing. Daarvoor staan er in de samenwerkingsovereenkomst verschillende mogelijkheden 11: 

• “Deze overeenkomst kan door de Opdrachtgever [stad en OCMW Ronse], wanneer de Opdrachtnemer [Sint-Vincentius] in gebreke blijft, worden verbroken indien er sprake is van een ernstige tekortkoming aan een essentiële verplichting van de opdrachtnemer” 

• [...] “De opdrachtgever is steeds gerechtigd de Overeenkomst met inachtneming van Artikel 1794 Burgerlijk Wetboek op te zeggen.” [...] 

• “Wanneer zich een geval van Overmacht voordoet en de voorwaarden genoemd in deze Overeenkomst vervuld zijn, zijn de partijen gerechtigd om deze Overeenkomst schriftelijk op te zeggen.” 

Het stadsbestuur zou een dading met Sint-Vincentius kunnen afsluiten of het kan naar de rechtbank trekken. Maar eerlijk is eerlijk: ook dit scenario zal (veel) geld kosten aan de stadskas.  

Maar het is wel het enige scenario waarbij het stadbestuur – de Ronsenaar zeg maar – terug de touwtjes van de zorgdiensten in handen krijgt, zonder afhankelijk te zijn van een onbetrouwbare privépartner. Er speelt ook een financieel argument: een lokaal bestuur kan voordeliger lenen bij een bank dan een private vzw. Uiteindelijk zal de lening voor de nieuwbouw toch moeten afbetaald worden door subsidies en de bijdragen van de bewoners. 

Op langere termijn kan er, net zoals in het Meetjesland, het Waasland of de regio Roeselare, eventueel ook worden nagedacht over een meer geïntegreerde samenwerking met andere openbare wzc uit de Vlaamse Ardennen. Dit is nog altijd het scenario dat wij met Groen verkiezen. 

Buiten ideologisch revanchisme en vrees voor gezichtsverlies, is er geen enkele reden waarom de stad en het OCMW de zorgdiensten niet opnieuw zelf zouden binnen pakken. Vraag is wel of er nog genoeg tijd rest om dit scenario uit te werken. 

Men had immers al direct na de laatste verkiezingen de koe bij de horens moeten vatten. Maar doordat burgemeester Ignace Michaux opnieuw in zee wilde met N-VA, een partij die haar politiek overleven zowat heeft verbonden aan de privatisering van de zorgdiensten, is ook scenario twee niet eenvoudig te realiseren. 

Maar als de stadskas toch wordt gekraakt – zie scenario 4 –, moet ook het opnieuw publiek maken van alle zorgdiensten degelijk onderzocht worden. Op langere termijn zou dit zelfs goedkoper kunnen uitkomen. Bovendien weten de Ronsenaars dan wél waar hun geld naartoe gaat. Een degelijk onderbouwd onderzoek naar het opnieuw publiek maken van de zorgdiensten is een lat waar vooral Vooruit-schepen Gunther Deriemaker – wiens partij zich jarenlang verzette tegen een privatisering – niet onder kan.  

En voor we het vergeten. Scenario 2 is ook altijd mogelijk zónder de N-VA! 

Scenario 3: De Linde wordt opgedoekt 

Een derde scenario is een stopzetting van wzc De Linde. Dit kan doordat de erkenning door het Departement Zorg wordt ingetrokken, of doordat de vzw het faillissement moet aanvragen. Beide scenario’s vallen niet uit te sluiten. Het is nog koffiedik kijken wat dan precies de gevolgen zullen zijn voor de andere geprivatiseerde zorgdiensten. 

Achter de coulissen valt al geruime tijd te horen dat Werken Glorieux het wzc Hogerlucht wil uitbreiden met een honderdtal bedden. Men zou daar ook bereid zijn om een deel van het contractueel personeel van De Linde over te nemen.

Strikt bekeken is dit scenario het minst nadelig voor de stedelijke financiën.

Maar aangezien er in wzc De Linde momenteel 137 bewoners verblijven – waarvan heel wat minder bemiddelde bewoners – en het wzc werk biedt aan 88,6 voltijds equivalenten, zullen de gevolgen voor het personeel en de bewoners wel zeer nadelig zijn. 

Scenario 4: de stad trekt zonder meer de geldbuidel open 

Dit scenario kunnen we kort samenvatten als: ‘we zitten tot over onze oren in de shit die we zelf veroorzaakt hebben, dus kraken we de stadskas maar.’ 

Als de geruchten waar zijn, rijpt er binnen het college momenteel een plan om een renteloze lening van vier miljoen euro toe te staan aan de huidige vzw. Het stadsbestuur zal dit ongetwijfeld voorstellen als een noodzakelijke reddingsoperatie, maar de facto gaat het hier over een volstrekt illegale beslissing – zie scenario 1 – die bovendien financieel totaal onverantwoord is. Hoe kan je miljoenen belastinggeld steken in een vzw waar de stad en het OCMW niets te zeggen hebben, waar je geïntimideerd wordt door een onbetrouwbare privépartner, zonder enige garantie dat het geld van de Ronsenaars ooit zal terugbetaald worden?  vzw De Linde slaagt er nu al niet in om haar schulden terug te betalen en van de beloofde €2,5 miljoen kapitaalinbreng vanuit Sint-Vincentius is opeens geen spoor meer. 

Het absolute minimum minimorum binnen dit scenario is dat de afspraken binnen de huidige vzw stevig vertimmerd worden. Het kan niet zijn dat het OCMW en de stad 152 erkende zorgbedden inbrengen, gronden en gebouwen én vier miljoen euro, terwijl ze maar één stemgerechtigd lid op vijf in de raad van bestuur hebben. Bovendien moet Sint-Vincentius ook met de beloofde €2,5 miljoen over de brug komen. Indien er niet aan deze twee voorwaarden voldaan wordt, zou elk verantwoordelijk stadsbestuur onmiddellijk de stekker uit vzw De Linde moeten trekken. 

Zonder meer de stadskas kraken en miljoenen in de huidige vzw De Linde pompen, is het morele failliet van het stedelijk beleid. Jarenlang werd ons immers voorgehouden dat enkel een privépartner de nodige investeringen kon doen. Maar als puntje bij paaltje komt, moet uiteindelijk toch de Ronsische belastingbetaler een peperdure reddingsboei gooien. 

Ien Ronse ees da iet! 

Voetnoten:

1 Concreet gaat het over het Bijzonder bestek – onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking (2017) en de samenwerkingsovereenkomst (2018) met de gelijknamige titel: “De uitbating van meerdere lokale openbare zorgvoorzieningen met inbegrip van de realisatie (ontwerp, bouw) van enkele van deze voorzieningen en dit op projectgronden die heden eigendom zijn van de stad of het OCMW van Ronse”. 

2 Bijzonder bestek. Deel 2: gedetailleerde omschrijving van de deelopdrachten. Deelopdracht 1: Het ontwerpen, bouwen en uitbaten van een nieuw woonzorgcentrum binnen een structuur die beantwoordt aan titel VIII van het OCMW-decreet op een projectgrond van het OCMW middels de toekenning van een erfpachtrecht door het OCMW. (p.14) 

3 Samenwerkingsovereenkomst. Artikel 4. Samenwerkingsverplichting en informatieplicht (p.8)

4 Samenwerkingsovereenkomst. Artikel 7. Specifieke verplichtingen van de opdrachtnemer – per deelopdracht. Deelopdracht 1. Financiële afspraken en Afspraken inzake infrastructuur. (p.10)

5 Samenwerkingsovereenkomst. 7.5 De overname en uitbating van de seniorenflats, heden gekend onder de naam Hoge Winde, gelegen Bredestraat 256, 9600 Ronse, na toekenning van een erfpacht. Afspraken inzake de infrastructuur (p. 15)

6 Bijzonder bestek. Deelopdracht 7. Het ontwerpen, bouwen en uitbaten van het kinderdagverblijf het Sprookjesbos, in vervanging van de huidige locatie, momenteel gelegen O. Delghuststraat 58, 9600 Ronse. Voorwaarden inzake ontwerp en bouw. (p.19)

7  Samenwerkingsovereenkomst. 7.2 Inzake de deelopdracht en de uitbating van de bestaande gebouwen van het wzc De Linde, O. Delghuststraat 64-68, 9600 Ronse, na toekenning van een erfpachtrecht door het OCMW. (p. 12)

8 Samenwerkingsovereenkomst. Artikel 7. Specifieke verplichtingen van de opdrachtnemer – per deelopdracht. Deelopdracht 1. Afspraken inzake het personeel (p.11)

9 Samenwerkingsovereenkomst. Artikel 7. Specifieke verplichtingen van de opdrachtnemer – per deelopdracht. Deelopdracht 1. Financiële afspraken. (p.10)

10 Bijzonder bestek. 3. Contractuele Uitgangspunten ontwerp en bouw wzc en kinderdagverblijf. (p. 58)

11 Samenwerkingsovereenkomst. Artikel 17. Beëindiging. (p22)